بهاء الدين محمد بن مؤيد بغدادي

مقدمه 15

التوسل إلى الترسل ( فارسى )

مختلف نويسندگان و سبك و طريقهء مختار خويش بيان كرده است . و اما سه قسم اصلى كتاب ، قسم اول مشتمل بر فرمانها و مناشير ديوانى و عهدنامها و فتح نامه‌ها و قسم دوم مشتمل برنامه‌هايى است كه از جانب سلطان بامرا و ملوك اطراف نوشته شده و قسم سوم مشتمل بر اخوانيات ( نامه‌هاى خصوصى و دوستانه ) و رقعه‌ها و ملاطفاتى است كه مؤلف ببزرگان عهد و دوستان نوشته است ، و در پايان اين قسم چند قطعهء انشاء كه افتتاح انواع مراسلات را شايد بطور نمونه و مثال درج و مجموعه را بيك قصيدهء پارسى در عرض حال خويش و توصيف كتاب و يك قصيدهء تازى در مدح بهاء الدين وزير ختم كرده است . مزايا و محسنات ادبى و تاريخى كتاب التوسل الى الترسل و ترجمهء احوال منشى و مؤلف آن را استاد معظم آقاى قزوينى در مقدمهء كه بر كتاب نوشته‌اند به قدر كفايت شرح داده‌اند ، و چون عين مقدمهء ايشان نقل خواهد شد بسط كلام را در اين موضوع لازم نميداند و ببيان مختصرى از اوصاف و خصائص دو نسخه كه اصل و مأخذ اين نسخه است اكتفا مىكند . دو نسخهء التوسل الى الترسل كه اين نسخه از مقابله و مقايسهء آن‌دو مرتب گرديده ، از روى دو نسخهء خطى قديم كه يكى در كتابخانهء ليدن و ديگرى در كتابخانهء ملى پاريس مضبوط بوده عكس برداشته شده است . نسخهء ليدن نسبة صحيح‌تر و تاريخ كتابت آن ( سال 668 هجرى ) شانزده سال پيشتر و اوراق آن‌كه تعدادش 134 ورق ( 268 صفحه ) مىباشد منظم‌تر است ، و جز اينكه در اواخر كتاب شش ورق يا دوازده صفحه با مرتب بودن اعداد پيش و پس شده است نقصى در ترتيب آن ديده نميشود . اين نسخه به خط نسخ روشن و خوانا كتابت يافته و در رسم خط و املاء آن ( مخصوصا در مورد كلماتى كه طرز نوشتن قديم و جديد آن متفاوت است ) اختلافاتى ديده مىشود كه بعض آنها قابل توجه و اشارهء بدان براى اطلاع مراجعه‌كنندگان لازم است : 1 - كه و چه را گاهى بهاء مخفى و گاهى بياء ( كى و چى ) نوشته و اين